معبد تاریخی داش کسن سلطانیه در استان زنجان واقع در 10 کیلـومتری جنـوب شـرقی سـلطانیه , نزدیک روستای ویر از توابع همین بخـش قـرار گرفتـه است. معبد تاریخی داش کسن در زنجان مستطیل شکل بوده طـول  400 متر و عـرض آن از شـمال بـه جنـوب کاسته شده و حدودا” از  300 متر تا 50 متـر در نوسان اسـت.

در داخـل محوطـه معبد تاریخی داش کسن سلطانیه سـه غـار نسـبتا” عمیـق دردل کـوه کنـده شـده و ما بین غار ضلع جنوبی و غارهای اضلاع شرقی وغربی ، حجاریهای زیبایی به چشـم مـی خـورد.

 

این نقوش عبارتند از دو تصویر اژدها که در حالت قرینه در مقابل هم حک شده وطـول هـر  کدام 3/5 متر می باشد .در دو طرف این نقش محرابه های فوق العاده چشم نواز و زیبا که نقش های بدیلی از جمله طرحهای اسلیمی، گل و بوته و مقرنس های سنگی حجاری شده اند . طبق نظر کارشناسان نقوش اژدها در دوره ایلخانی به معبد اضافه گردیده و قدمت اثر مزبور به اوایل هزاره سوم قبل از میلاد بر می گردد .

باستان شناسانی که نخستین بـار ایـن معبد تاریخی داش کسن سلطانیه را مشاهده نمـوده انـد آن را بـا اثر معـروف بـرده تـیکن واشـکفت فرهـاد مقایسه نموده و سبک کار نقوش وحجاری های آن را با حجاری هـای طـاق بسـتان در کرمانشاه در یک سطح دانسته اند .

آثار معبد تاریخی داش کسن سلطانیه دارای دو دوره متمـایز اسـت , دوره نخسـت مربوط به آئین مهر پرستی متعلـق بـه دوران ساسـانی و دوره دوم نقـوش اژدهـا , بـرگ مو , پیچک و خطوط اسلیمی متعلق به دوره ایلخانی می باشد.

 

 

 

فـن آوری بکـار رفتـه در معبد تاریخی داش کسن سلطانیه پیامد تکامل فن سنگ تراشی با ابزار فلزی اسـت کـه شـروع اسـتفاده ازاین فن را باید در دوره کشف مفرغ پیگیری کرد ، زیرا کشف مفـرغ باعـث شـد کـه انسـان علاوه بر تیشه وتبر ونیزه موفق به ساختن مته و دیگر وسایل تراشنده شود.

این کشـف کـه تقریبا” در تمام دنیای باستان در حدود اوایل هزاره سوم ق.م پدید آمـد موجـب شـد تـا در کلیه زمینه های فرهنگی ترقی حاصل شود . به طور کلی آثار نـادری همچـون اژدهـای نقـش شده در معبد تاریخی داش کسن سلطانیه بازتاب ارزشهای مادی و معنوی جامعـه اسـت ، زیـرا از عناصـر فرهنگی از قبیل هنر , علم , مذهب , سیاست , فن و… تاثیر می گیرد .

اژدهای نقش شده در معبد تاریخی داش کسن سلطانیه بـه نیت ارزانی , خیر برکت ومحافظت از سلطنت پدید آمده است. بدلیل وجود طرح های اژدها , این معبد صخره ای در بین گردشگران به (( معبد اژدها )) مشهور گشته است .

معبد تاریخی داش کسن سلطانیه از یک محوطه اصلی که کلیه تزئینات یافته شده توسط باستان شناسان به آن تعلق دارد و یک حیاط وسیع تشکیل یافتـه است. محوطه اصلی که پر رمز وراز جلوه می کند، تلفیقی از هنـر اسـلامی وتزئینـات چینـی است .

 

 

اژدها در فرهنگ چین نشان محافظ را داشته از این رو نقوش دو اژدها در پیچ و تاب خود رموزی را نهان ساخته اند  شاید حفاظت از میراث معبد را بر عهده دارند , ترکیب دو هنر ایرانی و چینی  نشان از پیوند عمیق از تمدن های کهن این دو سرزمین  دارد  که نقوش اسلیمی و مقرنس ها , زیبایی خاصی به معبد بخشیده و آن را جزو میراث منحصر بفرد قرار داده البته تلاش الجای خاتون خواهر محمد خدابنده در بازسازی معبد ستودنی است ، اما متاسفانه به پایان نرسید و ناتمام ماند .

متاسفانه این میراث کهن نیز مانند سایر ابنیه تاریخی مورد بی مهری قرار گرفته و تقریبا بیش از 60 درصد نقوش اژدها تخریب گشته حال آنکه مردم روستا اظهار داشته اند زمان خاکبرداری و آشکار شدن معبد نقوش اژدها کاملا سالم بوده اند و در اثر بی توجهی مسئولین و اثرات محیطی مانند نفوذ آب و فرسایش خاک این میراث گرانبها در حال نابودی است .

 

 

راه رسیدن به معبد تاریخی داش کسن سلطانیه در سال ۱۳۸۹ زیرسازی شده و تا خود معبد راهی خاکی اما صاف و ماشین رو است. در طی مسیر تابلوها نشان دهنده راه هستند و نیز امکانات رفاهی برای گذراندن شب نیز کم و بیش فراهم شده است. در کنار معبد یک کانکس کوچک و نمازخانه نیز وجود دارد که نگهبان معبد در آن زندگی می‌کند.

مسیر معبد تاریخی داش کسن سلطانیه بصورت خاکی بوده البته زیر سازی های ساخت جاده مخصوص انجام شده است و علائم راهنمایی در مسیر تردد به معبد صخره ای وجود دارد , در مورد امکانات رفاهی نیز کم و بیش فراهم شده از جمله مکان برای استقرار موقت , قسمت حراست و نمازخانه  ولی راه طولانی تا تبدیل معبد تاریخی داش کسن زنجان به یک مکان توریستی استاندارد فاصله می باشد .

امید است با تلاش مسئولین و همکاری مردم فرهنگ دوست زنجان این مکان به یکی از مراکز گردشگری و تاریخی در سطح جهانی بدل گردد تا علاقمندان تاریخ و فرهنگ بتوانند بازدید در خور این مکان تاریخی از آن داشته باشند .